PhiloWikiConceptsPhilosophersBooksInteractive graph

De Officiis · Marcus Tullius Cicero

LIBER PRIMUS / BOOK I

Periculosae autem rerum actiones partim iis[73] sunt, qui eas suscipiunt, partim rei publicae. Itemque alii de vita, alii de gloria et benivolentia civium in discrimen vocantur. Promptiores igitur debemus esse ad nostra pericula quam ad communia dimicareque paratius de honore et gloria quam de ceteris commodis. *84* Inventi autem multi sunt, qui non modo pecuniam, sed etiam vitam profundere pro patria parati essent, iidem gloriae iacturam ne minimam quidem facere vellent, ne re publica quidem postulante; ut Callicratidas, qui, cum Lacedaemoniorum dux fuisset Peloponnesiaco bello multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam nec cum Atheniensibus dimicandum putabant; quibus ille respondit Lacedaemonios classe illa amissa aliam parare posse, se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis[74] plaga mediocris, illa pestifera, qua, cum Cleombrotus invidiam timens temere cum Epaminonda conflixisset Lacedaemoniorum opes corruerunt. #Ann. xii, Vahlen^2, 370-372# Quanto Q. Maximus melius! de quo Ennius: Unus homo nobis cunctando restituit rem. Noenum rumores ponebat[75] ante salutem. Ergo postque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus urbanis. Sunt enim, qui, quod sentiunt, etsi optimum sit, tamen invidiae metu non audeant[76] dicere. [71] _calida_ Nonius, Edd.; _callida_ MSS. [72] _consilia quietis et cogitatis_ Edd.; _consilia et quietis et cogitationis_ A B H a b; _consilia et quietis cogitationibus_ c p.

How much better was the conduct of Quintus Maximus! Of him Ennius says: "One man--and he alone--restored our state by delaying. Not in the least did fame with him take precedence of safety; Therefore now does his glory shine bright, and it grows ever brighter." This sort of offence[U] must be avoided no less in political life. For there are men who for fear of giving offence do not dare to express their honest opinion, no matter how excellent. [T] Such as the esteem and good-will of fellow-citizens; life, liberty, and the pursuit of happiness; the existence of the state and all the advantages it brings. [U] Sacrificing public interests to personal glory. *85* XXV. Omnino qui rei publicae praefuturi sunt, duo Platonis praecepta teneant, #Rep. i. 342 E# unum, ut utilitatem civium sic tueantur, ut, quaecumque agunt, ad eam referant obliti commodorum suorum, #Rep. iv, 420 B# alterum, ut totum corpus rei publicae curent, ne, dum partem aliquam tuentur, reliquas deserant. Ut enim tutela, sic procuratio rei publicae ad eorum utilitatem, qui commissi sunt, non ad eorum, quibus commissa est, gerenda est. Qui autem parti civium consulunt, partem neglegunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam; ex quo evenit, ut alii populares, alii studiosi optimi cuiusque videantur, pauci universorum. *86* Hinc apud Atheniensis magnae discordiae, in nostra re publica non solum seditiones, sed etiam pestifera bella civilia; quae gravis et fortis civis et in re publica dignus principatu fugiet atque oderit tradetque se totum rei publicae neque opes aut potentiam consectabitur totamque eam sic tuebitur, ut omnibus consulat; nec vero criminibus falsis in odium aut invidiam quemquam vocabit omninoque ita iustitiae honestatique adhaerescet, ut, dum ea conservet, quamvis graviter offendat mortemque oppetat potius quam deserat illa, quae dixi.

Haec praescripta servantem licet magnifice, graviter animoseque vivere atque etiam simpliciter, fideliter,† vere hominum amice. [79] _itemque_ H^2 a, Edd.; _idemque_ A B H^1 L b c. [80] _accepimus_ B^2 a c, Edd.; _accipimus_ A B^1 H b. [81] _iis_ Edd.; _his_ MSS. [82] _neve_ Nonius, Edd.; _nec_ MSS. [83] _iis_ Edd.; _his_ MSS. [84] _parta_ B^1, Edd.; _parata_ A B^2 H L a b c. [85] _deinde ... parsimonia_ Edd., after Unger, transpose; in MSS. it follows _tum ... pareat_. #Fortitude in prosperity.# *90* XXVI. Again, when fortune smiles and the stream of life flows according to our wishes, let us diligently avoid all arrogance, haughtiness, and pride. For it is as much a sign of weakness to give way to one's feelings in success as it is in adversity. But it is a fine thing to keep an unruffled temper, an unchanging mien, and the same cast of countenance in every condition of life; this, history tells us, was characteristic of Socrates and no less of Gaius Laelius. Philip, king of Macedon, I observe, however surpassed by his son in achievements and fame, was superior to him in affability and refinement. Philip, accordingly, was always great; Alexander, often infamously bad. #Humility.# There seems to be sound advice, therefore, in this word of warning: "The higher we are placed, the more humbly should we walk." Panaetius tells us that Africanus, his pupil and friend, used to say: "As, when horses have become mettlesome and unmanageable on account of their frequent participation in battles, their owners put them in the hands of trainers to make them more tractable; so men, who through prosperity have become restive and over self-confident, ought to be put into the training-ring, so to speak, of reason and learning, that they may be brought to comprehend the frailty of human affairs and the fickleness of fortune."

Text from Project Gutenberg, public domain in the United States.

Open in the reader →